TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG -------------------	CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM                                         Độc lập - Tự do - Hạnh phúc                                                 ----------------------
Bản án số: 07/2014/KDTM-PT Ngày 03/4/2014 V/v: “Tranh chấp hợp đồng gia công sửa chữa tàu biển”

 

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

 

Với thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

 

                    Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Ông Nguyễn Văn Dương

                    Các Thẩm phán: 1. Bà Đoàn Thị Huỳnh Hoa

                                                2. Ông Trần Mạnh Hùng

Thư ký Tòa án ghi biên bản phiên tòa: Bà Vũ Thị Hương Ngân – Cán bộ Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng tham gia phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Quế – Kiểm sát viên.

Ngày 03 tháng 4 năm 2014 tại trụ sở Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng mở phiên tòa công khai xét xử phúc thẩm vụ án kinh doanh, thương mại thụ lý số 38/2013/TLPT-KDTM ngày 04 tháng 12 năm 2013 về việc Tranh chấp hợp đồng gia công sửa chữa tàu biển; do bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 89/2013/KDTM-ST ngày 25 tháng 10 năm 2013 của Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng có kháng cáo, theo quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 47/2014/QĐ-PT ngày 27 tháng 01 năm 2014 giữa các đương sự:

 

1. Nguyên đơn: Công ty Cổ phần Công nghiệp Tàu thủy và Xây dựng Nam Triệu; địa chỉ: xã Tam Hưng, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng; người đại diện theo pháp luật: Ông Phạm Văn Thuấn, chức vụ: Giám đốc; có mặt.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Ông Vũ Đình Luân, Luật sư Công ty Luật Trách nhiệm hữu hạn Thành Luân – Đoàn luật sư thành phố Hà Nội; có mặt.

2. Bị đơn: Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hòn Gai; địa chỉ: Số 14 A Trần Bình Trọng, phường 1, quận 5, thành phố Hồ Chí Minh; người đại diện theo pháp luật là ông Lại Ngọc Phúc, chức vụ: Chủ tịch Hội đồng quản trị; có mặt.

3. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:

- Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Quảng Ninh; địa chỉ: Số 85 Lê Thánh Tông, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh; người đại diện theo pháp luật là ông Lại Ngọc Phúc, chức vụ: Chủ tịch Hội đồng quản trị; có mặt.

- Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam; địa chỉ: Số 422 Trần Hưng Đạo, phường 2, quận 5, thành phố Hồ Chí Minh; do ông Vũ Thái Nam, chức vụ: Phó Trưởng phòng kế hoạch tổng hợp đại diện và ông Nguyễn Thanh Tùng, luật sư (theo văn bản ủy quyền số 450/2014/ALCII-KHTH ngày 25/02/2014); đều có mặt.

- Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hạ Long; địa chỉ: Số 85 Lê Thánh Tông, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh; người đại diện theo ủy quyền: Ông Lại Ngọc Phúc (theo văn bản ủy quyền ngày 24/02/2014); có mặt; người đại diện theo pháp luật: Bà Nguyễn Thị Thanh Loan, chức vụ: Chủ tịch Hội đồng quản trị, vắng mặt.

4. Người kháng cáo: Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam.

 

NHẬN THẤY:

*Theo nội dung bản án sơ thẩm:

Trong đơn khởi kiện ghi ngày 25 tháng 7 năm 2013 và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa sơ thẩm, nguyên đơn trình bày:

Ngày 17/10/2007, Công ty Cổ phần công nghiệp Tàu Thủy và Xây dựng Nam Triệu (tên viết tắt là NASCO) là doanh nghiệp Nhà nước kinh doanh trong lĩnh vực sửa chữa, đóng mới tàu biển và xây dựng và Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và vận tải sông biển Quảng Ninh (sau đây gọi tắt là công ty Quảng Ninh) có ký hợp đồng số 106/HĐKT-2007 về việc sửa chữa tàu Đại Phú Gia (sau đổi tên là tàu Imextrans 08) với giá trị quyết toán là 37.163.796.808 đồng. Công ty Quảng Ninh đã thanh toán cho NASCO 30.570.000 đồng, còn nợ lại 6.593.796.808 đồng.

Đến ngày 01/01/2009, NASCO và công ty Quảng Ninh ký tiếp hợp đồng số 02A/HĐKT-2009 về việc hoàn thiện các phần trên tàu Imextrans 08 với giá trị quyết toán là 4.143.804.168 đồng. Tại bảng đối chiếu và xác nhận công nợ giữa hai bên ngày 01/7/2013, tính đến ngày 30/6/2013 Công ty Quảng Ninh còn nợ NASCO số tiền 17.624.075.645 đồng, trong đó nợ gốc là 10.737.600.976 đồng và tiền lãi là 6.887.474.669 đồng.

Ngày 08/6/2008, NASCO và Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và vận tải sông biển Hòn Gai (sau đây gọi tắt là công ty Hòn Gai) ký hợp đồng số 188/HĐKT-2008 về việc sửa chữa tàu Imextrans. Công ty Hòn Gai còn nợ là 485.120.712 đồng.

Đến ngày 22/01/2009, NASCO và công ty Hòn Gai ký tiếp hợp đồng số 11/HĐKT-2009 về việc sửa chữa hoán cải tàu Imextrans, giá trị tạm tính là 3.172.565.000 đồng. Ngày 09/5/2009, tàu Imextrans được đổi sang tên mới là Imextrans 19 và theo thiết kế có nhiều hạng mục phát sinh, nên NASCO và Công ty Hòn Gai đã lập biên bản thanh lý hợp đồng kinh tế số 11/HĐKT-2009 và ký hợp đồng số 62/HĐKT-2009 về việc thi công sửa chữa hoán cải phần hàn, sắt tàu

Imextrans 19 theo đúng hồ sơ thiết kế đã được Đăng kiểm Việt Nam phê duyệt, giá trị hợp đồng tạm tính là 7.545.864.000 đồng, tổng giá trị quyết toán tại các hợp đồng là 9.708.396.623 đồng. Công ty Hòn Gai mới thanh toán được 2.356.924.700 đồng, theo bảng đối chiếu và xác nhận công nợ giữa hai bên ngày 01/7/2013 thì tính đến ngày 30/6/2013 Công ty Hòn Gai còn nợ NASCO số tiền 12.153.820.956 đồng, trong đó nợ gốc là 7.351.471.923 đồng, lãi là 4.802.349.033 đồng.

Ngày 24/6/2009, Công ty Quảng Ninh, NASCO và công ty Hòn Gai đã ký văn bản thỏa thuận: Công ty Hòn Gai dùng tài sản của mình là tàu Imextrans 19 hiện đang được lên đà thi công hoán cải tại NASCO để đảm bảo cho số tiền chi phí sửa chữa tàu Imextrans 08 còn thiếu của Công ty Quảng Ninh; nếu Công ty Quảng Ninh không thanh toán trả đủ số tiền trên thì NASCO có quyền phát mại tài sản bảo đảm là tàu Imextrans 19.

Thực hiện nội dung thỏa thuận trên NASCO đã bàn giao tàu Imextrans 08 cho Công ty Quảng Ninh đưa vào khai thác, nhưng đến nay công ty Quảng Ninh vẫn không thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo như đã thỏa thuận. Vì vậy, NASCO đã làm thủ tục đăng báo để thông báo về việc xử lý tài sản bảo đảm là tàu Imextrans 19 từ ngày 23 đến ngày 25/3/2012 và nhận được thông báo của Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam (tên gọi tắt là ALC II) là tàu Imextrans 19 là tài sản mà Công ty Hòn Gai đã bán cho ALC II. Ngày 13/4/2012 và ngày 12/6/2012, các bên liên quan đã họp và tìm biện pháp giải quyết nhưng không có kết quả.

Theo yêu cầu khởi kiện và tại phiên tòa sơ thẩm, người đại diện hợp pháp của Công ty Quảng Ninh và Công ty Hòn Gai đều thừa nhận đúng như lời trình bày nêu trên của NASCO và thừa nhận đúng nội dung thỏa thuận ngày 03/9/2013, ba bên đều thống nhất cùng nhau chốt nợ đến ngày 31/8/2013: Công ty Quảng Ninh còn nợ 21.169.530.441 đồng; Công ty Hòn Gai còn nợ 12.343.733.982 đồng; đồng thời Công ty Quảng Ninh cũng đồng ý về việc Công ty Hòn Gai bàn Giao tàu Imextrans 19 cho NASCO phát mại để thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho Công ty Hòn Gai và Công ty Quảng Ninh.

* Các lời khai tại Tòa án và tại phiên tòa sơ thẩm, bị đơn là công ty Hòn Gai và đại diện của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam thống nhất trình bày:

ALC II là tổ chức tài chính phi ngân hàng được thành lập bởi 100% vốn Nhà nước với lĩnh vực kinh doanh là cho thuê tài chính. Theo quyết định số 065/09/ALC II-01 ngày 07/5/2009 thì tàu Imextrans (tức Imextrans 19) của ALC II được chuyển quyền sở hữu cho Công ty Hòn Gai; ngày 09/5/2009 Cơ quan Đăng kiểm tàu biển và thuyền viên khu vực Hải Phòng có văn bản chấp thuận cho công ty Hòn Gai đăng ký là chủ tàu Imextrans 19; nhưng đến ngày 17/7/2009 thủ tục chuyển quyền sở hữu tàu biển mới xong, Công ty Hòn Gai được cấp giấy chứng nhận đăng ký sở hữu tàu biển Imextrans 19.

Ngày 12/5/2009, ALC II và Công ty Hòn Gai cùng ký với nhau hai hợp đồng:

+ Hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB-ALCII, bên bán là Công ty Hòn Gai đã bán tàu Imextrans 19, số IMO: 3WZB/7908718 cho ALC II, có bên thuê tài chính là Công ty Hạ Long với giá 33,5 tỉ đồng và phải tả 20 tỉ đồng ngay sau khi ký kết hợp đồng mua bán.

+ Hợp đồng cho thuê tài chính số 032/09/ALCII-HĐ, ALC II cho bên thuê tài chính là công ty Hạ Long thuê tàu Imextrans 19.

Do tranh chấp giữa ALC II và Công ty Hòn Gai về hợp đồng số 032/09/HĐMB-ALCII ngày 12/5/2009, nên ngày 22/5/2012, ALC II khởi kiện và Tòa án nhân dân quận 12, thành phố Hồ Chí Minh thụ lý vụ án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 100/2012/TLST-KDTM ngày 18/7/2012 về việc tranh chấp hợp đồng cho thuê tài sản giữa: Nguyên đơn Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam với bị đơn Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hòn Gai. Ngày 08/8/2013, Tòa án nhân dân quận 12, thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án để chờ kết quả giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên.

* Về lý do tranh chấp và yêu cầu giải quyết giữa bị đơn là Công ty Hòn Gai và đại diện của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Việt Nam thì các bên trình bày như sau:

- Các lời khai tại Tòa án và tại phiên tòa, người đại diện hợp pháp của công ty Hòn Gai trình bày thêm:ALC II mới thanh toán trước 20 tỉ đồng, số tiền còn lại hai bên thỏa thuận khi hoàn tất thủ tục đăng ký tàu Imextrans 19 sang tên chủ tàu là ALC II thì sẽ thanh toán hết, nhưng do cơ quan đăng kiểm thủ tục chậm nên chưa sang tên được cho ALC II. Công ty Hòn Gai sử dụng số tiền 20 tỉ đồng trên thanh toán số tiền vay khi mua tàu Imextrans và một phần chi phí hoán cải cho NASCO.

Cùng vào thời điểm này, đội ngũ lãnh đạo cũ của ALC II bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nội bộ cơ cấu lại nên các hợp đồng đang thực hiện đều bị đình chỉ. Công ty Hòn Gai đã nhiều lần đề nghị ALC II cùng tìm giải pháp thanh toán đúng hạn theo hợp đồng nhưng đội ngũ cán bộ mới của ALC II sợ trách nhiệm nên đã vi phạm thanh toán, dẫn đến hậu quả Công ty Hòn Gai mất khả năng thanh toán cho NASCO. Đến nay, ALC II ngừng thanh toán số tiền 13,5 tỷ đồng còn thiếu là vi phạm nghĩa vụ cơ bản của hợp đồng nên Công ty Hòn Gai đề nghị hủy hợp đồng mua bán tàu Imextrans 19.

Công ty Hòn Gai đồng ý cho NASCO phát mại tàu Imextrans 19 để thanh toán khoản nợ của Công ty Hòn Gai và Công ty Quảng Ninh.

- Các lời khai tại Tòa án và tại phiên tòa, đại diện của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trình bày thêm:

Công ty Hòn Gai vi phạm nghĩa vụ của mình theo hợp đồng số 032/09/HĐMB-ALCII ngày 12/5/2009 do lỗi của Công ty Hòn Gai, mặt khác việc Công ty Hòn Gai ký thỏa thuận ngày 24/6/2009 dùng tàu Imextrans 19 để đảm bảo nghĩa vụ thanh toán với NASCO sau thời điểm ký hợp đồng số 32/09/HĐMB là trái pháp luật. Đề nghị Tòa án tuyên bố chấm dứt hợp đồng mua bán số 32/09/HĐMB; buộc Công ty Hòn Gai trả lại số tiền 20 tỷ đồng và bồi thường thiệt hại 12.206.214.583 đồng, đồng thời bàn giao tàu Imextrans 19 cho ALC II bán đấu giá để bảo đảm nghĩa vụ thanh toán.

- Người đại diện hợp pháp của Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hạ Long trình bày thống nhất với ý kiến của Công ty Hòn Gai và trình bày thêm: Công ty Hạ Long có ký hợp đồng thuê tài chính với ALC II để thuê lại tàu Imextrans 19 để chở dầu. Do ALC II chưa có tàu để bàn giao nên hợp đồng thuê tài chính nói trên chưa được thực hiện mặc dù Công ty Hạ Long đã đặt cọc 3,5 tỷ đồng. Công ty Hạ Long không phải chịu trách nhiệm gì với NASCO.

- Tại bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 89/2013/KDTM-ST ngày 25 tháng 10 năm 2013 của Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng quyết định: Căn cứ Điều 29, 131, và 202 Bộ luật Tố tụng Dân sự; áp dụng các Điều 128, 137, 415, 416, 549, 552 và 557 Bộ luật Dân sự; Điều 32 Bộ luật Hàng hải; các Điều 181, 182, 306, 312 Luật Thương mại; các Điều 26, 27, 28, 29 Nghị định 29/2009/NĐ-CP ngày 26/3/2009 của Chính phủ về việc đăng ký mua bán tàu biển; Điều 27 Pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án; tuyên xử:

1. Buộc Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Quảng Ninh phải trả nợ Công ty Cổ phần Công nghiệp Tàu thủy và Xây dựng Nam Triệu số tiền 21.169.530.441 đồng (hai mươi mốt tỉ, một trăm sáu chín triệu, năm trăm ba mươi nghìn, bốn trăm bốn mươi mốt đồng).

2. Buộc Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hòn Gai phải trả nợ Công ty Cổ phần Công nghiệp Tàu thủy và Xây dựng Nam Triệu số tiền 12.343.733.982 đồng (Mười hai tỷ, ba trăm bốn mươi ba triệu, bảy trăm ba mươi ba nghìn, chín trăm tám mươi hai đồng).

3. Hủy hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB ngày 12/5/2009 về việc Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hòn Gai bán tàu Imextrans 19 cho Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam. Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hòn Gai hoàn trả cho Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam số tiền 20.000.000.000 đồng (Hai mươi tỷ đồng).

4. Công ty Cổ phần Công nghiệp Tàu thủy và Xây dựng Nam Triệu được quyền phát mại tàu Imextrans 19 đứng tên chủ tàu là Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hòn Gai để thu hồi nợ. Số tiền còn lại (nếu có) sẽ được tạm giữ để bảo đảm thanh toán cho khoán nghĩa vụ của Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam.

Về án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm: Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và vận tải sông biển Quảng Ninh phải chịu 129.170.000 đồng tiền án phí.

Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hòn Gai phải chịu 120.343.000 đồng tiền án phí.

Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam phải chịu 120.406.000 tiền án phí.

Trả lại Công ty Cổ phần Công nghiệp Tàu thủy và Xây dựng Nam Triệu số tiền tạm ứng án phí đã nộp là 68.000.000 đồng theo biên lai số AA/2012/0000817 ngày 01/8/2013 của Chi cục thi hành án huyện Thủy Nguyên.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn tuyên quyền kháng cáo cho các đương sự:

- Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 06/11/2013 Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam kháng cáo yêu cầu tuyên hủy một phần bản án sơ thẩm liên quan đến ALC II với những lý do sau:

+ Tòa án cấp sơ thẩm áp dụng Nghị định số 29/2009/NĐ-CP ngày 26/3/2009 của Chính phủ về đăng ký và mua, bán tàu biển để tuyên bố hợp đồng số 032/09/HĐMB-ALCII ngày 12/5/2009 vô hiệu và không đúng quy định pháp luật.

+ Tòa án cấp sơ thẩm quyết định cho NASCO được phát mại tàu biển tàu Imextrans 19 để thu hồi nợ là không đúng quy định pháp luật.

+ Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu ALCII yêu cầu số tiền nợ lãi đầu tư của ALC II đối với Công ty Hòn Gai là không đúng quy định pháp luật.

+ Tòa án cấp sơ thẩm quyết định ALC II phải chịu án phí là không đúng quy định pháp luật.

- Tại phiên tòa phúc thẩm:

Nguyên đơn là NASCO vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện;

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan (ALC II) vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Các đương sự không tự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

Người đại diện hợp pháp của ALC II trình bày: ALC II là doanh nghiệp nhà nước sử dụng 100% vốn nhà nước là đúng, ông Nguyễn Văn Tài – Phó Tổng giám đốc được Tổng giám đốc ALC II phân công theo văn bản số 750 ngày 22/5/2008 về việc phân công trong công việc cho thuê tài chính. Vì vậy việc ông Nguyễn Văn Tài ký hợp đồng mua bán tàu biển với công ty Hòn Gai là đúng thẩm quyền. Tại thời điểm ký kết hợp đồng, Công ty Hòn Gai chưa được cấp đăng ký tàu biển do vậy mà chưa phải là chủ sở hữu nên không có quyền định đoạt đối với tàu Imextrans 19 tuy có vi phạm về hình thức nhưng sự thỏa thuận của các bên trong hợp đồng phải được tôn trọng và ưu tiên thực hiện hợp đồng, không vi phạm quy định pháp luật nên không thể bị vô hiệu. ALC II không phải tuân thủ quy định về hình thức, trình tự và thẩm quyền theo Nghị định số 29/2009/NĐ-CP ngày 26/3/2009 của Chính phủ về đăng ký và mua bán tàu biển vì nguồn vốn mua tàu Imextrans 19 không sử dụng vốn nhà nước tuy nhiên không thể cung cấp được tài liệu chứng minh việc đó; Tòa án cấp sơ thẩm quyết định cho NASCO được phát mại tàu Imextrans 19 để thu hồi nợ theo thỏa thuận của NASCO, Công ty Quảng Ninh và Công ty Hòn Gai vào ngày 24/6/2009 là không đúng vì lúc đó Công ty Hòn Gai không phải chủ sở hữu tàu Imextrans 19 nên thỏa thuận này cũng vô hiệu. Do vi phạm việc giao tàu Imextrans 19 nên trước khi mở phiên tòa sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên, ALC II yêu cầu về việc chấm dứt hợp đồng mua bán giữa ALC II với Công ty Hòn Gai liên quan đến tàu Imextrans 19; nay ALC II vẫn giữ nguyên yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết việc chấm dứt hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB-ALCII giữa Công ty Hòn Gai và ALC II; đồng thời, ý kiến của ALC II yêu cầu Tòa án nhân dân quận 12, thành phố Hồ Chí Minh phải ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án kinh doanh thương mại sơ thẩm thụ lý số 100/2012/TLST-KDTM ngày 18/7/2012 về việc tranh chấp hợp đồng cho thuê tài sản giữa nguyên đơn Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam với bị đơn Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và vận tải sông biển Hòn Gai vì việc tranh chấp của các bên đã được giải quyết bằng bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 89/2013/KDTM-ST ngày 25/10/2013 của Tòa án nhân huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng. Do vậy, toàn bộ yêu cầu của ALC II cần phải được chấp nhận về việc buộc Công ty Hòn Gai phải trả số tiền 20 tỷ đồng và số tiền thiệt hại 12.206.214.583 đồng mà ALC II sẽ được hưởng do cho thuê tàu Imextrans 19 đối với Công ty Hạ Long tính từ ngày 31/6/2009 đến ngày xét xử phiên tòa sơ thẩm.

Người đại diện hợp pháp của các công ty gồm NASCO, Công ty Quảng Ninh và Công ty Hòn Gai: đều thừa nhận 3 công ty này đã cùng nhau chốt nợ tại văn bản thỏa thuận ngày 03/9/2013 thì tính đến ngày 31/8/2013, Công ty Quảng Ninh còn nợ NASCO 21.169.530.441 đồng; Công ty Hòn Gai còn nợ 12.343.733.982 đồng; đồng thời Công ty Quảng Ninh và Công ty Hòn Gai đều thỏa thuận thống nhất bàn giao tàu Imextrans 19 cho NASCO phát mại để thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho cả hai công ty với số nợ trên.

Đồng thời, người đại diện hợp pháp của công ty Hòn Gai và NASCO đều thống nhất ý kiến hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB-ALCII giữa Công ty Hòn Gai và ALC II là vô hiệu vì người ký hợp đồng của ALC II không phải là người đại diện theo pháp luật, không được người đại diện theo pháp luật ủy quyền và không thực hiện đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định bắt buộc với doanh nghiệp mua tàu biển là doanh nghiệp vốn nhà nước, đến tháng 7/2009 mới đảm bảo được nghĩa vụ mà theo thỏa thuận phải thực hiện ngay khi ký hợp đồng nên vi phạm nghĩa vụ thanh toán của hợp đồng mới làm ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của Công ty Hòn Gai và NASCO.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm như sau: Quá trình thụ lý, giải quyết vụ án kinh doanh thương mại nêu trên theo thủ tục phúc thẩm, những người tiến hành tố tụng đều chấp hành đúng quy định pháp luật. Phiên tòa xét xử phúc thẩm được mở lại vào 03/4/2014 có mặt đầy đủ các đương sự trong vụ án nên tiếp tục phiên tòa xét xử trong phạm vi xét xử phúc thẩm theo đúng quy định của pháp luật. Về nội dung vụ án và kháng cáo, sau khi xem xét hồ sơ vụ án và tại phiên tòa hôm nay đã được làm rõ: Tòa án cấp sơ thẩm đã đánh giá về việc hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB-ALCII ngày 12/5/2009, ALC II mua tàu Imextrans 19 không phải thuộc quyền sở hữu của bên bán và vi phạm về hình thức, trình tự, thẩm quyền quyết định mua tàu biển sử dụng vốn nhà nước theo các quy định của Điều 26, Điều 27, Điều 28, Điều 29 Nghị định số 29/2009/NĐ-CP ngày 26/3/2009 của Chính phủ vô hiệu là đúng pháp luật. Tuy nhiên, quyết định của bản án sơ thẩm về phát mại tài sản và tuyên hợp đồng vô hiệu chưa đúng, do vậy, đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm: Áp dụng Khoản 2 Điều 275; Điều 276 Bộ luật Tố tụng Dân sự: Sửa một phần bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 89/2013/KDTM-ST ngày 25/10/2013 của Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên và không chấp nhận kháng cáo của Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam.

Hội đồng xét xử phúc thẩm căn cứ hồ sơ vụ án; ý kiến trình bày và ý kiến tranh luận của người bảo vệ quyền, lợi ích của đương sự, các đương sự tại phiên tòa và ý kiến phát biểu của kiểm sát viên tại phiên tòa phúc thẩm.

 

XÉT THẤY

* Về thủ tục tố tụng:

Đơn kháng cáo của người của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam hợp lệ và trong thời hạn luật định nên được chấp nhận để xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

*Về nội dung:

Nội dung kháng cáo, Hội đồng xét xử phúc thẩm xem xét đánh giá như sau:

Ngày 12/5/2009, Công ty Hòn Gai và ALC II ký hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB-ALCII, bên bán là Công ty Hòn Gai đã bán tàu Imextrans 19, số IMO: 3WZB/7908718 cho ALC II, có bên thuê tài chính là Công ty Hạ Long với giá 33,5 tỉ đồng.

Ngày 09/5/2009 Cơ quan đăng kiểm tàu biển và thuyền viên khu vực Hải Phòng có văn bản chấp thuận cho Công ty Hòn Gai đăng ký là chủ tàu Imextrans 19; nhưng đến ngày 17/7/2009 thủ tục chuyển quyền sở hữu tàu biển mới xong, Công ty Hòn Gai được cấp giấy chứng nhận đăng ký sở hữu tàu biển Imextrans 19.

Căn cứ giấy chứng nhận đăng ký tàu biển đứng tên chủ sở hữu là ALC II đối với Imextrans 19 thì vào thời điểm ngày 12/5/2009, ALC II ký kết hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB-ALCII để mua tàu Imextrans 19 khi bên bán chưa được công nhận là chủ sở hữu tàu Imextrans 19 do chưa đảm bảo quy định tại Khoản 2 Điều 32 Bộ luật Hàng hải. Mặt khác, ALC II là tổ chức tài chính phi ngân hàng được thành lập bởi 100% vốn Nhà nước đã không thực hiện trình tự, thủ tục lập dự án và thẩm quyền quyết định mua, bán tàu biển, không thực hiện mua, bán tàu biển theo hình thức chào hàng cạnh tranh. Từ khi ký hợp đồng mua bán tàu Imextrans 19, ALC II không thực hiện đúng cam kết thanh toán (đến ngày 02/7/2009 mới thanh toán đủ 20 tỷ đồng) và suốt quá trình đó cũng không khắc phục để thực hiện đầy đủ các quy định theo Điều 26, Điều 27, Điều 28, Điều 29 Nghị định số 29/2009/NĐ-CP ngày 26/3/2009 của Chính phủ đối với dự án mua tàu biển sử dụng vốn nhà nước phải tuân thủ đúng hình thức, trình tự, thẩm quyền quyết định mua tàu biển và quy định về hồ sơ mua tàu biển.

Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện hợp pháp của ALC II khẳng định khi ký hợp đồng mua bán tàu biển Imextrans 19 đã được người đại diện theo pháp luật của ALC II là ông Vũ Quốc Hảo – Tổng giám đốc ủy quyền theo Quyết định số 750/08/ALCII-TH ngày 22/5/2008 về việc phân công, phối hợp công tác của Tổng giám đốc và các Phó Tổng giám đốc Công ty cho thuê tài chính II. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử xét thấy theo Khoản 2 Điều 2 của Quyết định số 750/08/ALCII-TH ngày 22/5/2008 thì ông Nguyễn Văn Tài được phân công “Công tác cho thuê tài chính” chứ không được phân công phụ trách công tác “mua và cho thuê”. Căn cứ nghị định số 65/2005/NĐ-CP ngày 19/5/2005 và Khoản1, Khoản 2 Điều 16 Nghị định số 16/2001/NĐ-CP thì tại Khoản 2 quy định “cho thuê tài chính”, Khoản 3 quy định “mua và cho thuê lại”. Như vậy, việc ông Nguyễn Văn Tài ký hợp đồng mua bán tàu là không đúng thẩm quyền vì ông Tài không được người đại diện theo pháp luật ủy quyền đối với việc mua bán tàu biển Imextrans 19. Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm đánh giá hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB-ALCII ngày 12/5/2009 vô hiệu là có cơ sở và căn cứ đúng pháp luật.

Hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB-ALCII vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật theo Điều 128 BLDS đều do lỗi của cả hai bên Công ty Hòn Gai và ALC II nên không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên Công ty Hòn Gai, ALC II và công ty Hạ Long kể từ thời điểm xác lập ngày 12/5/2009. Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm buộc Công ty Hòn Gai chỉ phải hoàn trả cho ALC II số tiền 20.000.000.000 đồng (Hai mươi tỷ đồng) là đúng pháp luật và cũng đảm bảo ý kiến của công ty Hòn Gai và ALC II về việc hủy bỏ hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB-ALCII ngày 12/5/2009 và không tiếp tục thực hiện mua bán tàu biển Imextrans 19.

Tại phiên tòa sơ thẩm cũng như tại phiên tòa phúc thẩm, NASCO – Công ty Hòn Gai – Công ty Quảng Ninh đều đồng ý tự nguyện tiếp tục thực hiện toàn bộ nội dung thỏa thuận của các bên vào ngày 24/6/2009. Từ ngày 17/7/2009 đến nay, Công ty Hòn Gai là chủ sở hữu tàu biển Imextrans 19 nên có quyền định đoạt tài sản thuộc sở hữu của mình và tự nguyện đảm bảo việc thi hành nghĩa vụ của mình và Công ty Quảng Ninh đối với NASCO như nhận định và quyết định của bản án sơ thẩm là đúng pháp luật.

Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn và sự thỏa thuận thống nhất tự nguyện của NASCO, Công ty Hòn Gai và Công ty Quảng Ninh về việc NASCO có quyền yêu cầu phát mại tàu Imextrans 19 để thu hồi nợ; số tiền còn lại (nếu có) sẽ được tạm giữ để đảm bảo thanh toán cho khoản nghĩa vụ của ALC II là có căn cứ, đúng pháp luật, do vậy, chấp nhận ý kiến của Viện kiểm sát và ý kiến của phía nguyên đơn NASCO, của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Công ty Hòn Gai, Công ty Quảng Ninh để không chấp nhận kháng cáo của ALC II.

Ngày 08/8/2013, Tòa án nhân dân quận 12, thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án kinh doanh thương mại giữa ALC II và Công ty Hòn Gai nên việc xem xét tranh chấp hợp đồng mua bán giữa ALC II và Công ty Hòn Gai trong vụ án này mới đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các đương sự và giải quyết toàn diện, dứt điểm vụ án cũng phù hợp với yêu cầu của ALC II, Công ty Hòn Gai, NASCO về việc hủy bỏ, chấm dứt hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB-ALCII ngày 12/5/2009 và không yêu cầu Tòa án nhân dân quận 12, thành phố Hồ Chí Minh giải quyết vụ án nữa.

Tuy nhiên, phần quyết định của bản án sơ thẩm tuyên chưa đúng về việc phát mại tài sản, việc tuyên bố hủy hợp đồng vô hiệu nên cần phải sửa một phần bản án sơ thẩm.

Các quyết định của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không có kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị, HĐXX không xét.

* Về án phí: Do yêu cầu của ALC II về việc buộc Công ty Hòn Gai phải bồi thường 12.206.214.583 đồng không được chấp nhận nên ALC II phải chịu 120.406.000 đồng án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm. Vì sửa bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm nên ALC II không phải chịu án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ Khoản 2 Điều 275 Bộ luật Tố tụng Dân sự: Sửa bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 89/2013/KDTM-ST ngày 25 tháng 10 năm 2013 của Tòa án nhân dân huyện Thủy Nguyên:

- Áp dụng Điều 29, Điều 131 và Điều 202 Bộ luật Tố tụng Dân sự; Điều 128, Điều 137, Điều 415, Điều 416, Điều 549, Điều 552 và Điều 557 Bộ luật Dân sự; Điều 32 Bộ luật Hàng hải; Điều 181, Điều 182, Điều 306, Điều 312 Luật Thương mại; Điều 21 và Điều 22 Nghị định số 49/2006/NĐ-CP ngày 18 tháng 05 năm 2006; Pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án;

Tuyên xử: Không chấp nhận kháng cáo của Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, sửa một phần bản án Sơ thẩm:

1. Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và vận tải sông biển Quảng Ninh phải trả cho Công ty Cổ phần công ngiệp Tàu thủy và Xây dựng Nam Triệu tổng số tiền còn nợ là 21.169.530.441 đồng (Hai mươi mốt tỷ, một trăm sáu chín triệu, năm trăm ba mươi nghìn, bốn trăm bốn mươi mốt đồng).

2. Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và vận tải sông biển Hòn Gai phải trả nợ Công ty Cổ phần công ngiệp Tàu thủy và Xây dựng Nam Triệu tổng số tiền còn nợ là: 12.343.733.982 đồng (Mười hai tỷ, ba trăm bốn mươi ba triệu, bảy trăm ba mươi ba nghìn, chín trăm tám mươi hai đồng).

3. Tuyên bố hợp đồng mua bán số 032/09/HĐMB-ALCII ngày 12/5/2009 giữa Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hòn Gai phải bán tàu cho Công ty Cổ phần cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam vô hiệu. Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hòn Gai phải trả cho Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam số tiền 20.000.000.000 đồng (Hai mươi tỷ đồng).

4. Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và vận tải sông biển Quảng Ninh và Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hòn Gai không trả được số nợ nêu trên thì Công ty Cổ phần công ngiệp Tàu thủy và Xây dựng Nam Triệu có quyền yêu cầu Cơ quan thi hành án dân sự phát mại tàu Imextrans 19, số IMO: 3WB/7908718 để thu hồi nợ; số tiền còn lại (nếu có) sẽ được tạm giữ để bảo đảm thanh toán cho nghĩa vụ trả nợ của Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Hòn Gai đối với Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam.

5. Về án phí:

- Án phí sơ thẩm: Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam phải chịu 120.406.000 (Một trăm hai mươi triệu, bốn trăm linh sáu nghìn đồng) tiền án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm.

- Án phí phúc thẩm: Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam không phải chịu án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm; trả lại cho Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam số tiền đã nộp tạm ứng án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm 200.000 đồng (Hai trăm nghìn đồng) (theo biên lai số 1069 ghi ngày 29/11/2013 tại Chi cục thi hành án dân sự huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải   Phòng).

Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, kể từ ngày Công ty Cổ phần Công nghiệp Tàu Thủy và Xây dựng Nam Triệu, Công ty cho thuê tài chính II – Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam có đơn yêu cầu thi hành án, nếu Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và vận tải sông biển Hòn Gai, Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu và Vận tải sông biển Quảng Ninh chậm trả các khoản tiền nêu trên thì hàng tháng còn phải trả khoản tiền lãi theo mức lãi suất nợ cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời gian chậm thi hành án.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án Dân sự, người được thi hành án, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án Dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án Dân sự.

Các quyết định của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không có kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ tuyên án.