Link bản án: http://caselaw.vn/ban-an/CACKpPdmXF

Tác giả: Lê Thị Phương

Tài sản Sở hữu trí tuệ (SHTT) ngày càng trở nên quan trọng. Việc sử dụng loại tài sản này một cách có chiến lược sẽ nâng cao đáng kể năng lực cạnh trạnh của doanh nghiệp. Nếu như trước kia các loại tài sản hữu hình, ví dụ: nhà xưởng, máy móc, cơ sở hạ tầng chiếm phần lớn giá trị doanh nghiệp thì hiện nay, cùng với sự thay đổi của nền kinh tế, tài sản vô hình, bao gồm: nguồn nhân lực, bí quyết kỹ thuật, kiểu dáng công nghiệp, giải pháp hữu ích, sách chế hay thương hiệu… mới là thứ tạo nên giá trị doanh nghiệp. Số lượng tranh chấp liên quan quyền SHTT tăng theo thời gian với mức độ phức tạp hơn, đòi hỏi doanh nghiệp cần tỉnh táo trong việc bảo vệ loại tài sản này của mình.

Trong 1 vụ tranh chấp quyền SHTT và sau này đã bị Nguyên đơn kháng cáo lên Tòa phúc thẩm, TAND tối cao tại Tp. HCM năm 2011,Công ty TNHH TM-XD-SX Thuận Tuyền (tên công ty đã được thay đổi) đã khởi kiện Công ty TNHH Điền An (tên công ty đã được thay đổi) về hành vi sử dụng bất hợp pháp Giải pháp hữu ích đã được cấp bằng độc quyền của công ty này và cho rằng đó là hành vi xâm phạm quyền SHTT. Công ty Thuận Tuyền đã yêu cầu Công ty Điền An chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng và xin lỗi công khai.

Để có cơ sở xác minh, Tòa án cấp sơ thẩm đã tiến hành hành trưng cầu giám định tại Viện khoa học Sở hữu trí tuệ và Cục Sở hữu trí tuệ. Bản kết luận giám định sẽ được coi là bằng chứng trước tòa. Theo hai cơ quan giám định, thiết kế hệ thống của Bị đơn không tương tự gây nhầm lẫn với Giải pháp hữu ích đã được cấp bằng độc quyền của Nguyên đơn. Bên cạnh đó, Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là tác giả của cả hai giải pháp hữu ích trên cũng đã khẳng định bản chất kỹ thuật của hai giải pháp là hoàn toàn khác biệt. Bị đơn đã chứng minh được mình không có hành vi xâm phạm quyền SHTT.

Do đó, Tòa sơ thẩm và Phúc thẩm đều không chấp nhận toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn.

Tranh chấp quyền SHTT trên đây là một bài học cho doanh nghiệp khi khai thác, sử dụng tài sản SHTT. Doanh nghiệp cần ý thức được việc tự mình bảo vệ tài sản SHTT bằng cách đăng ký bảo hộ tại Cơ quan nhà nước có thẩm quyền, cụ thể là tại Cục Sở hữu trí tuệ. Bằng độc quyền sẽ là bằng chứng quan trọng trước tòa.

Một điểm cực kỳ quan trọng của việc bảo hộ quyền SHTT là, biến những tài sản vô hình thành các quyền sở hữu độc quyền, không thể bị thương mại hóa hoặc sử dụng mà không có sự cho phép của chủ sở hữu, giúp khai thác tối đa tiềm năng của những tài sản này. Chi phí cho việc bảo hộ sẽ thấp hơn rất nhiều so với việc giải quyết tranh chấp phát sinh. Trong trường hợp phát hiện hành vi xâm phạm của chủ thể khác, cân nhắc các yếu tố khách quan và chủ quan, doanh nghiệp có thể lựa chọn các biện pháp xử lý khác nhau. Trong trường hợp có đầy đủ các căn cứ pháp lý vững chắc, khởi kiện tại tòa án để yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm và yêu cầu bồi thường thiệt hại là một biện pháp hữu hiệu.

Trong vụ kiện trên, Bị đơn đã chứng minh được mình không có hành vi xâm phạm dựa vào kết luận giám định của Cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Hiện nay, để tránh rơi vào tình thế bị khởi kiện tại tòa án, rất nhiều doanh nghiệp đã thực hiện giám định trước khi đưa vào sử dụng các tài sản SHTT. Đây cũng là một biện pháp tích cực bởi thời gian giám định ngắn cùng với chi phí giám định phù hợp.

Ý thức được việc bảo hộ tài sản SHTT sẽ là kim chỉ nam giúp doanh nghiệp nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường. Bên cạnh việc tin tưởng vào sự bảo vệ của các cơ quan nhà nước, tự bảo vệ tài sản của mình để tránh những tranh chấp không đáng có là hết sức cần thiết.