Dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi 2026: Bước chuyển từ “dầu khí truyền thống” sang “công nghiệp năng lượng ngoài khơi”

Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi nhằm thay thế Luật Dầu khí 2022, đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong chính sách năng lượng của Việt Nam. Điểm đáng chú ý nhất là phạm vi điều chỉnh của Luật không còn giới hạn ở hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí truyền thống, mà đã mở rộng sang CCS (thu giữ và lưu trữ carbon), hydro tự nhiên và năng lượng ngoài khơi.

Theo Báo cáo tổng kết thi hành Luật Dầu khí 2022 của Bộ Công Thương, việc sửa đổi luật được đặt ra trong bối cảnh ngành dầu khí Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức: sản lượng khai thác suy giảm tự nhiên từ 15-30%, các mỏ mới có quy mô nhỏ, hiệu quả kinh tế thấp và hoạt động khai thác tại vùng nước sâu xa bờ gặp nhiều khó khăn về địa chính trị và an ninh.

Mở rộng phạm vi điều chỉnh sang chuỗi giá trị năng lượng

Một trong những thay đổi quan trọng nhất nằm ở Điều 1 dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi. Nếu Luật Dầu khí 2022 chỉ điều chỉnh “điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí”, thì dự thảo mới đã bổ sung thêm:

- phát triển chuỗi giá trị dầu khí;

- dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao;

- năng lượng ngoài khơi.

Điều này cho thấy định hướng mới của Việt Nam không chỉ tập trung khai thác tài nguyên dầu khí, mà đang hướng tới phát triển hệ sinh thái công nghiệp năng lượng biển tích hợp.

Theo dự thảo, “năng lượng ngoài khơi” bao gồm:

- điện gió ngoài khơi;

- năng lượng sóng biển;

- thủy triều;

- hydrogen xanh;

- amoniac xanh.

Đây là lần đầu tiên các khái niệm này xuất hiện trực tiếp trong Luật Dầu khí.

Lần đầu tiên bổ sung CCS vào Luật Dầu khí. Dự thảo cũng bổ sung khái niệm CCS (Carbon Capture and Storage), được hiểu là hoạt động: “thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO2 trong các thành tạo địa chất nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.

Song song đó, dự thảo còn bổ sung:

- công trình CCS;

- thành tạo địa chất lưu trữ CO₂;

- cơ chế sử dụng hạ tầng dầu khí phục vụ lưu trữ carbon.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nội luật hóa xu hướng chuyển dịch năng lượng và mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang thúc đẩy Net Zero và phát triển công nghệ lưu trữ carbon, việc đưa CCS vào Luật Dầu khí cho thấy Việt Nam đang từng bước tiếp cận thông lệ năng lượng quốc tế.

Bổ sung hydro tự nhiên và dầu khí phi truyền thống

Dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi cũng mở rộng định nghĩa “dầu khí phi truyền thống”.

Ngoài khí than, dầu đá phiến và khí đá phiến như Luật hiện hành, dự thảo mới đã bổ sung “hydro tự nhiên” vào nhóm tài nguyên dầu khí phi truyền thống.

Theo giải thích tại dự thảo: “Khí hydro tự nhiên là hydro ở thể khí, tồn tại ban đầu trong các tích tụ tự nhiên, khai thác từ giếng khoan”.

Việc mở rộng khái niệm này phản ánh xu hướng toàn cầu trong phát triển các nguồn năng lượng mới và năng lượng sạch ngoài khơi.

Chính sách ưu đãi mạnh hơn cho mỏ cận biên và vùng nước sâu xa bờ

Dự thảo tiếp tục duy trì chính sách ưu đãi đầu tư đối với:

- mỏ dầu khí cận biên;

- khu vực địa chất phức tạp;

- vùng nước sâu xa bờ;

- dự án nâng cao hệ số thu hồi dầu khí.

Đồng thời, lần sửa đổi này còn bổ sung ưu đãi cho:

- dự án CCS;

- hoạt động lưu trữ carbon;

- phát triển năng lượng ngoài khơi.

Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm thu hút đầu tư trong bối cảnh nhiều mỏ dầu khí truyền thống tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn suy giảm sản lượng tự nhiên.

Vì sao Luật Dầu khí phải sửa đổi chỉ sau 3 năm?

Theo Báo cáo tổng kết thi hành Luật Dầu khí 2022, mặc dù Luật hiện hành được đánh giá là “rất tiến bộ”, nhưng thực tiễn đã xuất hiện nhiều yêu cầu mới:

- chuyển dịch năng lượng;

- bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia;

- ứng phó biến đổi khí hậu;

- phát triển công nghệ năng lượng biển;

- cạnh tranh địa chính trị và thương mại toàn cầu.

Bên cạnh đó, nhiều nghị quyết chiến lược mới của Bộ Chính trị đã được ban hành liên quan đến:

- đổi mới công nghệ;

- phát triển kinh tế tư nhân;

- bảo đảm an ninh năng lượng;

- phát triển kinh tế nhà nước;

- hội nhập quốc tế trong tình hình mới.

Điều này buộc hệ thống pháp luật về dầu khí phải tiếp tục nâng cấp để phù hợp với giai đoạn phát triển mới.

Góc nhìn của CaselawVN

Nếu được thông qua, dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi sẽ không đơn thuần là một đạo luật về khai thác tài nguyên dầu khí, mà có thể trở thành nền tảng pháp lý cho chiến lược phát triển công nghiệp năng lượng ngoài khơi của Việt Nam trong nhiều thập niên tới.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận mới của dự thảo:

- mở rộng từ “dầu khí” sang “chuỗi giá trị năng lượng”;

- kết nối dầu khí với năng lượng tái tạo ngoài khơi;

- thúc đẩy CCS và giảm phát thải carbon;

- tận dụng hạ tầng dầu khí hiện hữu để phát triển năng lượng mới.

Đây là xu hướng phù hợp với chuyển dịch năng lượng toàn cầu, đồng thời phản ánh mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao vị thế năng lượng biển của Việt Nam trong giai đoạn mới.