Trong dự thảo Nghị định mới về quản lý mỹ phẩm đang được Bộ Y tế lấy ý kiến, một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất rút ngắn thời hạn hiệu lực của phiếu công bố mỹ phẩm và chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm thay vì tiền kiểm như trước đây.

Rút ngắn thời hạn công bố từ 5 năm xuống còn 1 đến 3 năm

Hiện tại, theo Thông tư 06/2011/TT-BYT, số tiếp nhận phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm có thời hạn hiệu lực tối đa 5 năm. Tuy nhiên, Bộ Y tế đánh giá rằng thời hạn này dài hơn vòng đời thực tế của nhiều dòng sản phẩm mỹ phẩm, đặc biệt trong ngành hàng thay đổi theo xu hướng thời trang.

Tại nhiều quốc gia ASEAN, thời hạn chỉ từ 1–3 năm, đi kèm với mức phí công bố cao hơn Việt Nam từ 2–8 lần. Do đó, dự thảo Nghị định đề xuất rút ngắn thời gian hiệu lực phiếu công bố để phù hợp với chuẩn khu vực và kiểm soát thị trường hiệu quả hơn.

Tăng cường hậu kiểm thay cho tiền kiểm

Một thay đổi quan trọng khác là chuyển đổi mô hình quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Thay vì cơ quan nhà nước xét duyệt kỹ trước khi cấp số công bố, doanh nghiệp sẽ tự chịu trách nhiệm pháp lý khi kê khai sai, quảng cáo quá mức hoặc vi phạm về thành phần sản phẩm.

Cơ quan quản lý sẽ tập trung thanh tra, kiểm tra sản phẩm lưu hành trên thị trường, xử lý mạnh tay các hành vi vi phạm như:

• Công bố sai mục đích sử dụng
• Sử dụng chất cấm trong mỹ phẩm
• Sản phẩm không còn lưu hành nhưng vẫn công bố tồn tại

Lưu ý cho doanh nghiệp

Trước định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong quản lý mỹ phẩm, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và nhập khẩu mỹ phẩm cần chủ động rà soát, điều chỉnh quy trình nội bộ để bảo đảm tuân thủ pháp luật. Cụ thể:

• Đảm bảo tính chính xác, trung thực và đầy đủ trong việc kê khai thông tin tại hồ sơ công bố sản phẩm, đặc biệt về thành phần, công dụng và mục đích sử dụng.
• Tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn sản phẩm, ghi nhãn, quảng cáo, lưu hành và thu hồi mỹ phẩm theo quy định pháp luật hiện hành và các tiêu chuẩn ASEAN.
• Rà soát định kỳ toàn bộ danh mục sản phẩm đã công bố, kịp thời cập nhật hoặc thu hồi những sản phẩm không còn lưu hành nhằm tránh rủi ro pháp lý trong trường hợp bị kiểm tra đột xuất.

Việc nâng cao năng lực tuân thủ và kiểm soát nội bộ không chỉ là yêu cầu bắt buộc khi cơ chế hậu kiểm được siết chặt, mà còn là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và uy tín thương hiệu trong ngành mỹ phẩm hiện nay.

Dự kiến phạm vi tác động

Theo đánh giá của Caselaw.vn, dự thảo Nghị định mới về quản lý mỹ phẩm – với định hướng rút ngắn thời hạn công bố và tăng cường hậu kiểm – sẽ tạo ra tác động sâu rộng đến toàn bộ chuỗi cung ứng mỹ phẩm, cụ thể:

• Doanh nghiệp nhập khẩu và phân phối mỹ phẩm quốc tế sẽ chịu áp lực lớn hơn trong việc đảm bảo tính hợp pháp của hồ sơ công bố và kiểm soát sản phẩm hậu mãi. Những đơn vị phụ thuộc vào hàng xách tay, hàng OEM không rõ nguồn gốc sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động hợp pháp.
• Doanh nghiệp sản xuất trong nước cần đầu tư nhiều hơn vào hệ thống kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và hồ sơ pháp lý sản phẩm. Tuy nhiên, nếu tận dụng tốt cơ hội, nhóm doanh nghiệp này có thể nâng cao uy tín và chiếm lĩnh thị phần nhờ sản phẩm tuân thủ chuẩn mực ASEAN.
• Cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là Sở Y tế địa phương, sẽ phải chuẩn hóa lại quy trình hậu kiểm, đòi hỏi tăng cường năng lực kiểm nghiệm và xử lý vi phạm trên nền tảng dữ liệu số.
• Người tiêu dùng là đối tượng hưởng lợi trực tiếp, khi thị trường mỹ phẩm được sàng lọc rõ ràng hơn, hạn chế tình trạng quảng cáo sai sự thật, sản phẩm kém chất lượng trôi nổi trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử.

Tổng thể, nếu được triển khai nghiêm túc và đồng bộ, nghị định này sẽ không chỉ tăng tính minh bạch và hiệu lực quản lý trong ngành mỹ phẩm, mà còn góp phần nâng chuẩn thị trường tiêu dùng trong nước, hướng đến sự hài hòa với quốc tế và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng một cách bền vững.

Dự thảo đang được lấy ý kiến rộng rãi

Dự thảo Nghị định đang được Bộ Y tế công bố trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ tại link để lấy ý kiến góp ý từ các cơ quan, tổ chức và cá nhân. Thời điểm ban hành chính thức dự kiến trong năm 2025.