Nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về dân số, bảo đảm phù hợp với bối cảnh già hóa dân số, biến động mức sinh, phân bố dân cư và chất lượng nguồn nhân lực, Bộ Y tế đang xây dựng Dự thảo Luật Dân số để trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10 năm 2025. Dự thảo được kỳ vọng sẽ thay thế Pháp lệnh Dân số năm 2003, với phạm vi điều chỉnh đầy đủ và phù hợp hơn với thực tiễn hiện nay.

Một số nội dung trọng tâm trong Dự thảo Luật Dân số:

1. Phạm vi điều chỉnh

Luật quy định về quy mô dân số, cơ cấu dân số, phân bố dân số; nâng cao chất lượng dân số; các biện pháp thực hiện công tác dân số; quản lý nhà nước và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.

2. Quyền và nghĩa vụ của cá nhân, cặp vợ chồng

Cặp vợ chồng và cá nhân có quyền quyết định bình đẳng, tự nguyện trong việc sinh con, thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh, phù hợp với điều kiện sức khỏe và hoàn cảnh của mình.

Luật cũng quy định nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dạy con tốt, bảo vệ sức khỏe sinh sản và thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh lây truyền qua đường tình dục.

3. Các biện pháp duy trì mức sinh thay thế

Chính phủ có trách nhiệm công bố tình trạng mức sinh và có thể đề xuất Quốc hội biện pháp can thiệp trong trường hợp mức sinh rất thấp. Đồng thời, khuyến khích củng cố giá trị mỗi gia đình nên có hai con, nuôi dạy con tốt.

4. Chính sách thích ứng với già hóa dân số

Luật quy định rõ về:

• Bảo đảm người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế
• Quy hoạch, sử dụng đất để xây dựng cơ sở chăm sóc người cao tuổi
• Ưu đãi thuế và tín dụng đối với dịch vụ dành cho người cao tuổi
• Phát triển mạng lưới chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại nhà, cộng đồng, cơ sở tập trung
• Phát triển nguồn nhân lực lão khoa

5. Cấm lựa chọn giới tính thai nhi

Luật nghiêm cấm:

• Lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức;
• Sản xuất, nhập khẩu, lưu hành sản phẩm chẩn đoán giới tính;
• Tuyên truyền sai lệch làm ảnh hưởng đến công tác dân số.

6. Chính sách tài chính, nhân lực và hợp tác quốc tế

Nguồn tài chính cho công tác dân số gồm:

• Ngân sách nhà nước;
• Xã hội hóa, viện trợ, tài trợ hợp pháp;
  Luật quy định về phát triển đội ngũ làm công tác dân số, khuyến khích nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và chủ động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực dân số và phát triển.

7. Lồng ghép yếu tố dân số vào phát triển kinh tế - xã hội

Luật yêu cầu đưa các yếu tố dân số vào quy hoạch, chiến lược, kế hoạch phát triển của cả nước, từng vùng, từng ngành, từng địa phương, trong đó bao gồm: mức sinh, bình đẳng giới, phân bố dân cư, chất lượng dân số.)

8. Sửa đổi một số luật có liên quan

Dự thảo Luật Dân số đề xuất:

• Sửa Luật Lao động: cho phép người mẹ sinh con thứ hai được nghỉ thêm 1 tháng
• Bổ sung Luật Nhà ở: chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội cho phụ nữ sinh đủ hai con ở khu công nghiệp, khu chế xuất, địa bàn có mức sinh thấp
• Sửa Luật Bảo hiểm y tế: bổ sung người cao tuổi vào nhóm được ngân sách nhà nước đóng BHYT
• Sửa Luật Xử lý vi phạm hành chính: nâng mức phạt tối đa trong lĩnh vực dân số đối với cá nhân lên 100 triệu đồng

Mời góp ý

Dự thảo Luật Dân số đang trong quá trình lấy ý kiến góp ý rộng rãi từ các tầng lớp nhân dân. Mọi ý kiến góp ý xin gửi Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.