Những thay đổi lớn đang được đề xuất trong dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi 2026

Sau chưa đầy ba năm kể từ khi Luật Dầu khí 2022 có hiệu lực, Bộ Công Thương đã xây dựng dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi với nhiều nội dung thay đổi đáng chú ý. Có thể thấy lần sửa đổi này không đơn thuần nhằm xử lý các vướng mắc kỹ thuật trong hoạt động dầu khí, mà phản ánh một sự thay đổi lớn hơn trong tư duy quản lý năng lượng của Việt Nam.

Điểm đáng chú ý là cơ quan soạn thảo không chỉ sửa đổi các quy định liên quan đến hoạt động khai thác dầu khí truyền thống, mà còn mở rộng phạm vi điều chỉnh sang chuỗi giá trị dầu khí, năng lượng ngoài khơi và công nghệ carbon thấp. Điều này cho thấy Luật Dầu khí đang dần được nhìn nhận như một đạo luật nền tảng cho hệ sinh thái năng lượng biển, thay vì chỉ là đạo luật điều chỉnh hoạt động khai thác tài nguyên.

Phạm vi điều chỉnh của Luật Dầu khí đang thay đổi

Một trong những sửa đổi quan trọng nhất nằm ở Điều 1 của dự thảo luật. Trong khi Luật Dầu khí 2022 chủ yếu điều chỉnh “điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí”, thì dự thảo mới đã mở rộng thêm sang “phát triển chuỗi giá trị dầu khí”, “dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao” và “năng lượng ngoài khơi”.

Trong nhiều năm, pháp luật dầu khí của Việt Nam được xây dựng chủ yếu xoay quanh hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí. Nhưng dự thảo sửa đổi lần này cho thấy phạm vi điều chỉnh đang dịch chuyển sang toàn bộ hệ sinh thái năng lượng ngoài khơi.

Đây là thay đổi có ý nghĩa lớn về mặt chính sách. Bởi khi phạm vi điều chỉnh được mở rộng, Luật Dầu khí sẽ không còn chỉ là đạo luật dành riêng cho ngành khai thác dầu khí truyền thống, mà có thể trở thành nền tảng pháp lý cho nhiều hoạt động năng lượng ngoài khơi trong tương lai.

CCS lần đầu tiên được đưa trực tiếp vào Luật Dầu khí

Một trong những nội dung được chú ý trong dự thảo là việc bổ sung khái niệm CCS - Carbon Capture and Storage.

“CCS (Carbon Capture and Storage) là thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ carbon dioxide (CO₂) trong các thành tạo địa chất nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.

Cùng với CCS, dự thảo đồng thời bổ sung thêm các khái niệm như công trình CCS và thành tạo địa chất lưu trữ CO₂. Trong phần thuyết minh, cơ quan soạn thảo xác định đây là nội dung bổ sung mới theo Chính sách 5 đã được thông qua.

Việc CCS xuất hiện trong Luật Dầu khí là một chi tiết đáng chú ý. Bởi trước đây, Luật Dầu khí 2022 chủ yếu điều chỉnh hoạt động khai thác tài nguyên dầu khí, trong khi CCS lại gắn nhiều hơn với mục tiêu giảm phát thải carbon và chuyển dịch năng lượng. Điều đó cho thấy cơ quan soạn thảo đang bắt đầu kết nối hoạt động dầu khí với các yêu cầu mới về môi trường và năng lượng carbon thấp.

Năng lượng ngoài khơi và hydro tự nhiên được đưa vào luật

Một nội dung khác cho thấy rõ định hướng mở rộng của dự thảo là việc lần đầu tiên đưa “năng lượng ngoài khơi” vào Luật Dầu khí.

Theo dự thảo, năng lượng ngoài khơi bao gồm năng lượng gió, năng lượng mặt trời, năng lượng đại dương, hydrogen xanh và amoniac xanh. Đồng thời, dự thảo cũng bổ sung “hydro tự nhiên” vào nhóm dầu khí phi truyền thống.

Trong phần thuyết minh, cơ quan soạn thảo xác định đây là nội dung bổ sung mới thuộc Chính sách 4 đã được thông qua. Điều đáng chú ý là các nội dung này không được xây dựng thành một đạo luật riêng, mà lại được đưa trực tiếp vào Luật Dầu khí.

Điều đó cho thấy cơ quan soạn thảo đang có xu hướng tận dụng chính nền tảng pháp lý và hạ tầng dầu khí để mở rộng sang các mô hình năng lượng ngoài khơi trong tương lai.

Khái niệm công trình dầu khí được mở rộng đáng kể

So với Luật Dầu khí hiện hành, dự thảo sửa đổi cũng mở rộng đáng kể khái niệm “công trình dầu khí”.

Nếu trước đây khái niệm này chủ yếu bao gồm giàn khoan, giếng khoan và đường ống phục vụ khai thác dầu khí, thì dự thảo mới đã bổ sung thêm hệ thống đường ống vận chuyển tài nguyên dầu khí về bờ, nhà máy xử lý và chế biến dầu khí, cũng như các công trình được lắp đặt cố định hoặc di động để phục vụ hoạt động dầu khí.

Trong phần thuyết minh, cơ quan soạn thảo cho biết việc sửa đổi này nhằm phù hợp với thực tiễn các hợp đồng dầu khí hiện nay, vốn đã bao gồm hoạt động xử lý và chế biến dầu khí. Tuy nhiên, xét rộng hơn, việc mở rộng khái niệm công trình dầu khí cũng cho thấy xu hướng điều chỉnh toàn diện hơn đối với hạ tầng năng lượng ngoài khơi.

Chính sách ưu đãi cũng đang được mở rộng

Dự thảo tiếp tục duy trì các chính sách ưu đãi đầu tư đối với dầu khí phi truyền thống, mỏ cận biên, khu vực nước sâu xa bờ và khu vực địa chất phức tạp. Tuy nhiên, lần sửa đổi này còn mở rộng thêm sang hoạt động CCS và lưu trữ CO₂.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung chính sách khuyến khích chia sẻ và tiếp cận cơ sở hạ tầng dầu khí để triển khai các hoạt động năng lượng ngoài khơi và lưu trữ carbon.

Những sửa đổi này cho thấy cơ quan soạn thảo không chỉ tập trung vào khai thác dầu khí hiện tại, mà đang hướng tới việc tận dụng hạ tầng dầu khí hiện hữu cho giai đoạn chuyển dịch năng lượng tiếp theo.

Vai trò của PETROVIETNAM đang được tái định vị

Một sửa đổi đáng chú ý khác là việc đổi tên “Tập đoàn Dầu khí Việt Nam” thành “Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam”.

Về mặt hình thức, đây là sửa đổi nhằm phù hợp với quyết định đổi tên của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, nếu nhìn trong tổng thể dự thảo, việc đổi tên này cũng phản ánh sự thay đổi trong vai trò của tập đoàn.

PETROVIETNAM không còn chỉ được nhìn như doanh nghiệp dầu khí truyền thống, mà đang được định vị là doanh nghiệp nòng cốt trong lĩnh vực công nghiệp và năng lượng quốc gia.

Sự thay đổi lớn nhất nằm ở tư duy quản lý năng lượng

Nếu đọc toàn bộ bản so sánh và thuyết minh dự thảo, có thể thấy sự thay đổi lớn nhất nằm ở logic sửa luật. Trong nhiều năm, pháp luật dầu khí chủ yếu được xây dựng để phục vụ khai thác tài nguyên dầu khí. Tuy nhiên, dự thảo lần này đang cho thấy một cách tiếp cận rộng hơn: mở rộng sang chuỗi giá trị năng lượng, kết nối với năng lượng ngoài khơi, chuẩn bị cho công nghệ carbon thấp và tận dụng hạ tầng dầu khí cho giai đoạn chuyển dịch năng lượng.

Điều đó cho thấy Luật Dầu khí mới có thể sẽ không còn chỉ là đạo luật về dầu khí theo nghĩa truyền thống, mà đang dần trở thành khung pháp lý cho hệ sinh thái năng lượng ngoài khơi của Việt Nam trong giai đoạn mới.